Czy pamiętacie te czasy, gdy byliście noszeni na rękach, przewijani i wyrzynały wam się zęby? Oczywiście, że nie. Nikt z nas tego tak naprawdę nie pamięta. Jednak to nie oznacza, że w wieku niemowlęcym człowiek nie jest w stanie nic zapamiętać. W takiej sytuacji do mniej więcej 4. roku życia nie bylibyśmy w stanie chodzić czy mówić. Od tego momentu bowiem, według naukowców, mózg ludzki zaczyna trwale zapamiętywać zdarzenia. A co z wcześniejszym okresem – co z pamięcią niemowlaków?

Co to jest amnezja dziecięca?

Dziecko od urodzenia nieustannie doświadcza czegoś nowego, a jego mózg każde doznanie musi zarejestrować, zrozumieć i uporządkować. Z biegiem czasu ta wiedza jest uzupełniania i systematyzowana, a maluch jest coraz mądrzejszy. Jednak nasze najwcześniejsze wspomnienia dotyczą okresu, gdy mieliśmy 3-4 lata. To o tyle zaskakujące, że przecież większość z tych zdarzeń jest dla nas w okresie niemowlęcym ważna, nowa i znacząca. Gdzie się więc podziewają wspomnienia z tamtego okresu?

To zjawisko to właśnie amnezja dziecięca. Wielu psychologów nieraz próbowało dotrzeć do wspomnień niemowlęcych, ale do dziś nikomu się to nie udało. Amnezja polega na wypieraniu tych wspomnień. Część z naukowców twierdzi, że mózg niemowlęcia nie jest na tyle rozwinięty, by mógł przechowywać w pamięci różne zdarzenia. Inni są zdania, że to naturalna osłona przed traumatycznymi wydarzeniami. A jednak, jakie to dziwne, że nawet dzidziuś w brzuchu u mamy uczy się i zapamiętuje na przykład jej głos. Po urodzeniu maluszek pamięta tembr głosu mamy i potrafi odróżnić go spośród innych. Przez pierwsze tygodnie dziecko rozpoznaje twarze i zapachy rodziców. Nie mówiąc już o nauce chodzenia, mówienia czy jedzenia – to już wyższa szkoła jazdy, ale jednak maluszki to zapamiętują! Amnezja zatem dotyczy wspomnień z przeszłości, a nie teraźniejszych dla dziecka zdarzeń.

Rozwój pamięci dziecka

Według naukowców bardzo duży wpływ na rozwój intelektualny dziecka ma pełzanie i raczkowanie. Podczas tych czynności dziecko używa wszystkich czterech kończyn, a ich ruchy wzmacniają szlaki nerwowe łączące obie półkule. Dlatego też pierwsze samodzielne próby poruszania się malucha ćwiczą porozumienie między dwoma półkulami jego mózgu, a w efekcie rozwijają sprawność intelektualną dziecka. Drugą istotną rzeczą dla rozwoju dziecka są kolory. W pierwszych miesiącach życia w mózgu powstają główne drogi wzrokowe. Dziecko jest jak lustro, w którym możesz się przejrzeć. Naśladuje bowiem twoje gesty, miny, zachowanie.

Około roczne dziecko obserwuje dokładnie, co robimy i naśladuje nasze gesty – rozmawia przez telefon, czesze włosy, prowadzi samochód itd. To bardzo ważny etap w rozwoju, dziecko uczy się wykorzystywać język, by na dłużej zatrzymać wspomnienia. I to język właśnie, według niektórych psychologów dziecięcych, jest kluczem do naszej pamięci. Jeśli umiemy o czymś opowiedzieć, to z pewnością łatwiej to zapamiętamy. Maluchy konstruują zdania, gdy mają 3-4 lata, stąd utrwalają sobie większe zdarzenia w pamięci.

I choć to pewne, że maluch nie będzie umiał przypomnieć sobie swoich pierwszych trzech lat dzieciństwa, to właśnie te zatarte w pamięci wydarzenia w głównej mierze decydują o tym, na kogo wyrośnie twoje dziecko: na optymistę czy ponuraka, na nieśmiałego introwertyka czy człowieka sukcesu. Masz na to olbrzymi wpływ. Dlatego ćwicz pamięć pociechy. To jest prostsze, niż myślisz. Ważne jednak, by pamiętać, że nic na siłę. Niemowlę uczy się tylko podczas zabawy. Recytuj wierszyki. Czytaj ulubione bajki. Śpiewaj piosenki. Bierz dziecko na ręce i oprowadzaj po mieszkaniu, bo pokazując wszystko dookoła, lepiej zapamięta nazwy przedmiotów. W końcu i tak musicie się czymś zająć!